Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ, Nghị quyết số 10-NQ/TW được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới để Việt Nam thu hút thế hệ dòng vốn FDI chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong cuộc trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, ông Mark Gillin, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham Việt Nam), đã chia sẻ những đánh giá về ý nghĩa của Nghị quyết 10 cũng như đề xuất các giải pháp nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến đầu tư hàng đầu trong khu vực.

Nghị quyết số 10-NQ/TW đánh dấu sự chuyển hướng quan trọng trong chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam - từ thu hút vốn sang thu hút đầu tư chất lượng và tối đa hóa hiệu ứng lan tỏa của dòng vốn này. AmCham đánh giá như thế nào về định hướng chiến lược mới này?

Ông Mark Gillin: AmCham Việt Nam cho rằng Nghị quyết 10 là bước phát triển tích cực và kịp thời trong chiến lược thu hút đầu tư của Việt Nam. Trong nhiều thập kỷ qua, đầu tư nước ngoài đã đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế ấn tượng của Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh cạnh tranh toàn cầu trong thu hút đầu tư hiện nay đã thay đổi, và thành công ngày càng được đánh giá không chỉ dựa trên lượng vốn thu hút được, mà còn ở giá trị mà các khoản đầu tư đó tạo ra.

Chúng tôi hoan nghênh việc Nghị quyết nhấn mạnh hơn đến công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D), việc làm có kỹ năng cao và tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam. Đây đều là những lĩnh vực mà nhiều doanh nghiệp Hoa Kỳ đã và đang có thế mạnh. Các doanh nghiệp Hoa Kỳ thường thực hiện các khoản đầu tư dài hạn, mang theo các tiêu chuẩn quốc tế, góp phần phát triển nguồn nhân lực, áp dụng các phương thức quản trị hiện đại và thúc đẩy sự tham gia của Việt Nam vào các chuỗi cung ứng toàn cầu, chứ không chỉ đơn thuần mở rộng năng lực sản xuất.

Theo quan điểm của chúng tôi, cách tiếp cận này cũng phù hợp với mục tiêu lớn hơn của Việt Nam là từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu và hiện thực hóa mục tiêu dài hạn trở thành quốc gia có thu nhập cao với tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số bền vững. Việc tập trung thu hút đầu tư chất lượng hoàn toàn phù hợp với tầm nhìn đó.

Hoan nghênh việc Nghị quyết 10 chú trọng thúc đẩy số hóa dịch vụ công, đơn giản hóa thủ tục hành chính

Nhiều doanh nghiệp Hoa Kỳ đã đầu tư vào Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua. Theo AmCham, những nội dung nào của Nghị quyết sẽ có tác động lớn nhất đối với các nhà đầu tư Hoa Kỳ hiện nay và trong tương lai?

Ông Mark Gillin: Có một số nội dung nổi bật. Trước hết, Nghị quyết khẳng định rằng hiệu quả đầu tư cần được đánh giá không chỉ dựa trên quy mô vốn đầu tư, mà còn trên các yếu tố như chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển nhà cung ứng và giá trị gia tăng tạo ra. Chúng tôi cho rằng cách tiếp cận này phản ánh đầy đủ hơn những đóng góp mà nhiều doanh nghiệp Hoa Kỳ đã và đang mang lại cho Việt Nam.

Thứ hai, việc Nghị quyết nhấn mạnh phát triển các chuỗi cung ứng trong nước vững mạnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhiều doanh nghiệp thành viên của AmCham cam kết tăng cường tỷ lệ nội địa hóa trong hoạt động mua sắm và hỗ trợ các nhà cung ứng Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, môi trường và tuân thủ. Một mạng lưới nhà cung ứng trong nước mạnh hơn sẽ mang lại lợi ích cho tất cả các bên, đồng thời giúp Việt Nam trở thành một trung tâm sản xuất và đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh cao hơn.

Thứ ba, chúng tôi hoan nghênh việc Nghị quyết chú trọng thúc đẩy số hóa dịch vụ công, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả triển khai các dự án. Những cải cách này sẽ giúp giảm bớt sự bất định, cắt giảm chi phí và tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho việc mở rộng và phát triển hoạt động kinh doanh.

Cuối cùng, điều mà các nhà đầu tư luôn coi trọng là tính ổn định và khả năng dự đoán của môi trường đầu tư. Các quy định rõ ràng, việc thực thi chính sách nhất quán và quá trình ra quyết định minh bạch thường có ý nghĩa quan trọng không kém các chính sách ưu đãi đầu tư.

Nghị quyết 10-NQ/TW đặt mục tiêu xây dựng Việt Nam thành điểm đến đầu tư ổn định, minh bạch, tạo nền tảng thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao và bền vững

Nghị quyết ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời tăng cường chuyển giao công nghệ. Theo AmCham, Việt Nam cần có những chính sách gì để trở thành điểm đến hấp dẫn hơn đối với các tập đoàn công nghệ toàn cầu và các dòng vốn đầu tư dựa trên đổi mới sáng tạo?

Ông Mark Gillin: Việt Nam đã khẳng định vị thế là một trong những trung tâm sản xuất hàng đầu của châu Á. Giai đoạn tiếp theo là trở thành một điểm đến hàng đầu về đổi mới sáng tạo.

Để đạt được mục tiêu đó, cần có sự kết hợp của nhiều yếu tố. Trước hết là một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và có thể dự đoán, nơi doanh nghiệp tin tưởng rằng các chính sách sẽ được thực thi một cách nhất quán. Thứ hai là cơ chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ mạnh mẽ, bởi đây là yếu tố thiết yếu đối với các doanh nghiệp đầu tư vào những công nghệ tiên tiến và hoạt động nghiên cứu.

Nguồn nhân lực cũng có ý nghĩa quan trọng không kém. Việc tiếp tục đầu tư vào giáo dục STEM, đào tạo nghề, tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và các trường đại học, cũng như phát triển nguồn nhân lực sẽ giúp bảo đảm Việt Nam có đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên, nhà nghiên cứu và nhà quản lý có trình độ cao để đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghiệp ngày càng hiện đại và có hàm lượng công nghệ cao.

Cuối cùng, đổi mới sáng tạo phụ thuộc rất nhiều vào tốc độ. Doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi từ các quy trình cấp phép nhanh chóng, dịch vụ công số hiện đại, thủ tục hải quan tinh gọn, hệ thống hạ tầng tin cậy và khả năng tiếp cận nguồn năng lượng sạch, ổn định. Khi những yếu tố này được hội tụ, Việt Nam sẽ trở thành điểm đến cạnh tranh hơn nữa đối với các dòng vốn đầu tư có giá trị gia tăng cao.

Cuối cùng, nếu có thể đưa ra các khuyến nghị đối với Chính phủ Việt Nam nhằm triển khai thành công Nghị quyết số 10 và củng cố vị thế của Việt Nam là một trong những điểm đến đầu tư hàng đầu châu Á, AmCham sẽ đề xuất những gì?

Ông Mark Gillin: Khuyến nghị đầu tiên của chúng tôi là bảo đảm thực thi chính sách một cách nhất quán. Trong những năm qua, Việt Nam đã ban hành nhiều cải cách tích cực. Việc bảo đảm các chính sách này được triển khai đồng bộ và nhất quán giữa các bộ, ngành và địa phương sẽ giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đồng thời nâng cao tính ổn định và khả năng dự đoán của môi trường đầu tư.

Thứ hai, tiếp tục đầu tư vào các nền tảng tạo nên năng lực cạnh tranh của quốc gia. Điều này bao gồm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, thúc đẩy kết nối số và bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định, tin cậy. Đây là những khoản đầu tư mang tính dài hạn, góp phần tiếp tục thu hút các doanh nghiệp hàng đầu thế giới đến với Việt Nam.

Thứ ba, duy trì đối thoại cởi mở và thường xuyên với cộng đồng doanh nghiệp. AmCham đánh giá cao việc Chính phủ Việt Nam luôn sẵn sàng tham vấn doanh nghiệp trong quá trình xây dựng các quy định và cải cách chính sách mới. Việc tiếp tục phát huy cơ chế hợp tác này sẽ giúp nhận diện sớm những khó khăn trong quá trình triển khai, đồng thời bảo đảm các chính sách đạt được mục tiêu đề ra, song song với việc duy trì sức hấp dẫn của Việt Nam như một điểm đến đầu tư.

Trong ba thập kỷ qua, Việt Nam đã xây dựng được một thành tích rất ấn tượng trong thu hút đầu tư và phát triển kinh tế. Nghị quyết số 10 mở ra cơ hội để Việt Nam tiếp tục phát huy những thành quả đó bằng cách thu hút dòng vốn đầu tư mới thế hệ – những khoản đầu tư không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà còn tạo động lực cho đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực của các ngành công nghiệp trong nước và tăng cường năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Trân trọng cảm ơn ông.