Ban truyền hình đối ngoại Đài truyền hình Việt Nam

Tin tức

Kết nối, đồng hành cùng người Việt trẻ ở nước ngoài

01:47 | 05/02/2026

Bên cạnh trí thức quốc tế gốc Việt, thế hệ chuyên gia người Việt thứ hai, thứ ba sinh ra và trưởng thành ở nước ngoài cũng được nhìn nhận là nguồn lực tiềm năng rất đáng quan tâm.

Kết nối, đồng hành cùng người Việt trẻ ở nước ngoài

Trong hơn hai thập kỷ qua, kể từ sau khi Nghị quyết số 36-NQ/TW về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài được Bộ Chính trị ban hành, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã có những thay đổi sâu sắc về cơ cấu thế hệ, trình độ và cách thức gắn kết với quê hương. Bên cạnh thế hệ thứ nhất rời Việt Nam trong những bối cảnh lịch sử khác nhau, thế hệ thứ hai rồi đến thứ ba – những người sinh ra và lớn lên ở nước ngoài – đang ngày càng đóng vai trò quan trọng, đặt ra yêu cầu điều chỉnh cách tiếp cận trong chính sách đối với kiều bào, đặc biệt là người trẻ.

Thực tế cho thấy, sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW, sự gắn bó giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân trong nước với đồng bào ta ở nước ngoài ngày càng được củng cố, chặt chẽ và thực chất hơn. Hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, tạo điều kiện, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài.

Đã có sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy, nhận thức đối với người Việt Nam ở nước ngoài, cũng như đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong cả hệ thống chính trị và toàn dân. Từ sự phân biệt đối xử, quan niệm “ta” và “họ” trước đây đến tinh thần chủ động gặp gỡ đối thoại, hợp tác chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau của cộng đồng người Việt Nam trong nước và nước ngoài hôm nay.

Người Việt Nam ở nước ngoài hiện đã thực sự trở thành một bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Quan tâm, chăm lo, đáp ứng nguyện vọng, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn là một mục tiêu quan trọng khi xây dựng chính sách, pháp luật, sửa đổi bổ sung các luật. Chính sách, pháp luật đối với người Việt Nam ở nước ngoài được hoàn thiện nhanh chóng theo hướng ngày càng cởi mở, thông thoáng.

Theo Đại sứ Nguyễn Phú Bình - Chủ tịch Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, trong hơn 20 năm qua, trọng tâm chính sách chủ yếu hướng tới bộ phận đồng bào ra đi trong những giai đoạn lịch sử trước đây. Tuy nhiên, khoảng hai thập niên trở lại đây đã hình thành một lớp người Việt Nam ở nước ngoài mới, chủ yếu là thanh niên trong nước đi học tập, làm việc ở nước ngoài rồi định cư lâu dài, thậm chí trở thành công dân nước sở tại nhưng vẫn giữ quốc tịch Việt Nam và ý thức gắn bó với cội nguồn dân tộc. Bên cạnh đó là thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên ở nước ngoài.

Sự hình thành của lớp người này có tác động hết sức tích cực, bởi họ đang trở thành nguồn lực quan trọng của đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khoảng 80% người Việt Nam ở nước ngoài hiện sinh sống tại các quốc gia phát triển, có điều kiện tiếp cận trực tiếp với những thành tựu tiên tiến mà Việt Nam đang rất cần trong tiến trình phát triển.

Đáng chú ý, cách nhìn về cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng thống nhất và bao quát hơn: dù ra đi trong quá khứ hay trong giai đoạn mới, nếu cùng chung chí hướng gắn bó với quê hương và mong muốn đóng góp cho đất nước, đều được coi là một phần không tách rời của dân tộc, không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể tham gia xây dựng chính sách.

Bên cạnh lực lượng trí thức quốc tế gốc Việt, thế hệ chuyên gia người Việt thứ hai, thứ ba sinh ra và trưởng thành ở nước ngoài cũng được nhìn nhận là nguồn lực tiềm năng rất đáng quan tâm. Việc tiếp cận, kết nối và tạo điều kiện để họ gắn bó và đóng góp cho sự phát triển của đất nước đang trở thành một hướng đi quan trọng.

Để đáp ứng những yêu cầu phát sinh, trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị 45 tổng kết 10 năm thực hiện nghị quyết, và đến năm 2021 tiếp tục ban hành Kết luận số 12 để cập nhật tình hình sau 20 năm triển khai.

“Tôi cho rằng Đảng ta luôn đổi mới, cập nhật kịp thời những yếu tố mới trong quá trình phát triển đất nước, vận động bà con ở nước ngoài đóng góp cho đất nước. Với tinh thần đó, không chỉ đồng bào ra đi trong quá khứ dần nhận thấy rõ sự phát triển của đất nước và những chính sách mới của Đảng và Nhà nước, từ đó ngày càng đồng thuận và gắn bó hơn, mà cả bộ phận người Việt ra nước ngoài sinh sống và làm việc trong giai đoạn gần đây cũng thể hiện mối liên hệ rất khăng khít với quê hương. Dù có sinh sống ở bất kỳ đâu, họ đều có thể đóng góp cho Tổ quốc theo cách này hay cách khác. Thậm chí, lực lượng kiều bào trẻ ngày nay đang trở thành cầu nối để các cộng đồng Việt kiều ở nước ngoài gắn bó nhiều hơn với đất nước”, Đại sứ Nguyễn Phú Bình nói.

Theo bà Hanah Huyền Vũ, Chủ tịch Mạng lưới Tài năng Việt-Australia, Giám đốc đối ngoại Đại học Tây Australia, thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên ở nước ngoài mang bản sắc đa văn hóa, có thể chưa thật trôi chảy tiếng Việt nhưng lại có lợi thế rõ rệt về tư duy toàn cầu, kỹ năng số và khả năng kết nối quốc tế. Vì vậy, chính sách cần chuyển từ tư duy “giữ gìn” đơn thuần sang “kết nối theo lợi ích chung và cơ hội phát triển”.

Những năm gần đây, nhiều chương trình kết nối tri thức, trại hè, diễn đàn thanh niên và hoạt động tôn vinh đóng góp đã được triển khai. Tuy nhiên, để bắt nhịp tốt hơn với nhóm này, điều quan trọng là phải thiết kế những trải nghiệm thực chất, cho phép người trẻ tham gia bằng năng lực chuyên môn, dự án cụ thể và các sản phẩm tạo tác động, thay vì chỉ tham gia theo hình thức.

Cùng quan điểm đó, từ trải nghiệm thực tế tại Nhật Bản, ông Nguyễn Duy Anh, Ủy viên ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc - Chủ tịch danh dự Hội người Việt tại Fukuoka cho rằng thế hệ trẻ người Việt ở nước ngoài hội nhập rất nhanh, quen với môi trường số và có cách gắn kết với quê hương khác với mô hình truyền thống.

Thời gian qua, chính sách của Đảng và Nhà nước đã có những điều chỉnh tích cực, chuyển từ vận động chung sang tạo cơ hội tham gia thực chất thông qua các chương trình giao lưu, kết nối trí thức trẻ, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để phù hợp hơn, theo ông Nguyễn Duy Anh, cần tăng cường các nền tảng kết nối số và hoạt động theo dự án, giúp người trẻ có thể đóng góp từ xa, không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý.

Bà Tạ Thùy Liên, Trưởng ban liên lạc cộng đồng người Việt Nam tại Singapore thì cho rằng, hai thập kỷ qua cũng chứng kiến sự hình thành một thế hệ người Việt trẻ ở nước ngoài – những công dân toàn cầu với đa tầng bản sắc. Thế hệ này gắn bó với Việt Nam không chỉ bằng ký ức hay nghĩa vụ, mà bằng lựa chọn, cơ hội và giá trị chung.

Theo bà Tạ Thùy Liên, các chính sách gần đây đã có sự điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn: đổi mới việc dạy và học tiếng Việt, tăng cường các chương trình giao lưu, trại hè, đồng thời tạo điều kiện để người trẻ kiều bào tham gia các dự án khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Việt Nam. Cách tiếp cận cũng dần chuyển từ “kêu gọi trở về” sang “mở rộng không gian gắn kết”, cho phép đóng góp từ xa, theo mạng lưới và theo dự án.

“Cần tiếp tục tổ chức các hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao tại các nước sở tại, tạo điều kiện để con cháu người Việt ở nước ngoài được tiếp cận trực tiếp với đời sống văn hóa dân tộc. Đặc biệt, việc tổ chức các trại hè tại Việt Nam có ý nghĩa hết sức quan trọng, giúp các em có cơ hội trở về thăm quê hương, tìm về cội nguồn, khám phá và cảm nhận những di sản văn hóa trải dài từ Bắc tới Nam”, Nguyễn Hoài Bắc - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam tại Canada, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nêu ý kiến.

Ông Nguyễn Hoài Bắc nói thêm: “Từ những trải nghiệm đó, các em sẽ trở thành những “đại sứ văn hóa” tự nhiên, lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, truyền tải thông điệp của quê hương và tinh thần của cha ông tới bạn bè quốc tế. Khi làm được điều ấy, chúng ta mới có thể khẳng định rằng chiến lược phát triển lâu dài của Đảng và Nhà nước đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã đi đúng hướng và đạt được thành công bền vững”.