Bước ngoặt thể chế: Cụ thể hóa "tư duy chiến lược"

Những ngày cuối tháng 3/2026, không khí tại Cục Dự trữ Nhà nước trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết với chuỗi hội thảo lấy ý kiến sửa đổi Chiến lược Dự trữ Quốc gia (DTQG) đến năm 2030 và dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật DTQG 2025. Đây được xem là bước đi then chốt để thể chế hóa các Nghị quyết số 39-NQ/TW và Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Trao đổi với báo giới, ông Bùi Tuấn Minh, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước khẳng định: "DTQG không chỉ là 'của để dành' cho lúc thắt lưng buộc bụng, mà phải là nguồn lực chiến lược để bảo đảm an ninh kinh tế, tài chính, năng lượng và lương thực. Trong tình hình mới, DTQG chính là công cụ điều tiết vĩ mô, giúp ổn định tâm lý thị trường và giữ vững thế chủ động trong mọi kịch bản xấu nhất".

Sự thay đổi về tư duy này đánh dấu bước chuyển từ "dự trữ bị động" (ứng phó khi sự cố đã xảy ra) sang "dự trữ chủ động" (tạo nền tảng để ngăn ngừa và triệt tiêu các nguy cơ từ sớm, từ xa).

Điểm mới nhất trong lộ trình cải cách lần này là sự phối hợp chặt chẽ giữa Cục Dự trữ Nhà nước với các đơn vị thực hiện nhiệm vụ an ninh, quốc phòng. 

Bên cạnh các phương tiện tác chiến đa năng cùng thiết bị kỹ thuật đặc thù, khái niệm an ninh hiện nay đã mở rộng sang những lĩnh vực phi truyền thống. Trong kỷ nguyên số, dữ liệu được xác định là tài sản quốc gia, do đó việc dự trữ không chỉ dừng lại ở phần cứng mà còn bao gồm các hạ tầng dự phòng nhằm bảo đảm hệ thống truyền dẫn không bị gián đoạn trước các cuộc tấn công mạng. 

Một định hướng quan trọng khác là phát triển công nghiệp an ninh lưỡng dụng với các mặt hàng dự trữ vừa phục vụ trực chiến, vừa có khả năng huy động cho mục tiêu phát triển kinh tế, giúp tối ưu hóa nguồn lực và tránh lãng phí. 

Ngoài ra, danh mục DTQG đang nghiên cứu bổ sung vật tư phục vụ an ninh hạt nhân cùng các dạng năng lượng chiến lược mới để đảm bảo vận hành nền kinh tế trước nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng quốc tế.

Tháo gỡ nút thắt cơ chế, tăng tính linh hoạt trong vận hành

Một trong những rào cản lớn nhất của công tác dự trữ nhiều năm qua là cơ chế quản lý còn nặng tính hành chính. Để khắc phục, ông Minh đề xuất một quy trình vận hành thông thoáng hơn thông qua việc phân cấp mạnh mẽ, trao quyền chủ động cho các đơn vị trực tiếp quản lý kho bãi nhằm kịp thời xuất cấp hoặc luân chuyển hàng hóa sát với thực tế.

Song song đó, hệ thống mới sẽ cho phép cập nhật công nghệ và đổi hàng cũ lấy hàng mới thường xuyên để đảm bảo tính sẵn sàng cao nhất. Đặc biệt, việc mở cửa cho doanh nghiệp tham gia vào kênh dự trữ chiến lược được xem là giải pháp "lấy sức dân lo cho dân", giúp đa dạng hóa phương thức lưu trữ đồng thời giảm áp lực đáng kể lên ngân sách nhà nước.

Nhìn từ những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu, quốc gia nào không tự chủ được nguồn dự trữ chiến lược sẽ trở nên rất dễ bị tổn thương. Đối với Việt Nam, việc hoàn thiện Luật DTQG 2025 và Chiến lược đến năm 2030 là hành động cụ thể hóa khát vọng tự cường. Nguồn lực này hiện đóng vai trò như "tấm nệm" giảm chấn cho nền kinh tế và bảo vệ an ninh quốc gia.

Tại các kho dự trữ của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng, việc quản lý hiện không chỉ dừng lại ở kiểm kê số lượng mà còn tập trung đánh giá tính sẵn sàng chiến đấu của hàng hóa. Sự xuất hiện của các thiết bị công nghệ cao và trung tâm dữ liệu dự phòng bên cạnh kho lương thực hiện đại là minh chứng cho tầm nhìn an ninh toàn diện: Lương thực để no bụng, vũ khí để giữ đất và công nghệ để giữ vững chủ quyền không gian số. Ông Minh nhấn mạnh, thể chế phải đi trước một bước, các nghị định hướng dẫn phải mang hơi thở thực tiễn nhằm giải quyết triệt để vướng mắc về thủ tục mua sắm đặc thù hay cơ chế bảo quản hàng công nghệ cao.

Với lộ trình bài bản và tư duy đổi mới, hệ thống ngành DTQG đang chuyển mình mạnh mẽ. Từ những kho hàng lặng lẽ, DTQG đang vươn mình trở thành một nguồn lực sống động, một điểm tựa vững chắc để đất nước tự tin vững bước trong một thế giới đầy biến động./.