Nông nghiệp đột phá về giá trị nhờ thích ứng tốt

Bất chấp những biến động phức tạp của tình hình địa chính trị toàn cầu và thách thức từ thiên tai, kinh tế Việt Nam năm 2025 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,02%, khẳng định vị thế dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng trong khu vực Đông Nam Á.

Trong bối cảnh năm nay thị trường quốc tế khó khăn, thiên tai ảnh hưởng nặng nề nhưng nền kinh tế nước ta duy trì xu hướng tích cực với quý sau cao hơn quý trước. Riêng quý IV năm 2025, với mức tăng 8,46% so với cùng kỳ năm trước, con số này đạt mức tăng cao nhất của quý IV trong vòng 15 năm qua. Dưới sự lãnh đạo sâu sát của Trung ương Đảng, Chính phủ đã điều hành linh hoạt thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu mà nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng và Quốc hội đã đề ra, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nổi bật trên hầu hết các lĩnh vực.

Nhìn sâu hơn vào cơ cấu nền kinh tế đóng góp cho tăng trưởng năm nay, dịch vụ chiếm hơn 42%, theo sau là công nghiệp và xây dựng hơn 37% và nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản, mặc dù là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề từ bão lũ và sạt lở đất, cả những áp lực từ chính sách thuế đối ứng nhưng sức chống chịu của nền kinh tế đã được khẳng định mới mức tăng trưởng của ngành là hơn 11,6%. Thậm chí, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản hơn 70 tỷ USD, đạt giá trị cao nhất từ trước đến nay, vượt cả mục tiêu Chính phủ giao là 65 tỷ USD.

Sau Covid-19, chiến tranh thương mại, biến động thuế đối ứng từ thị trường Hoa Kỳ là áp lực lớn trong năm 2025. Với những ngành hàng chủ lực như thủy sản, cà phê, gỗ, Hoa Kỳ vẫn là thị trường chiếm tỷ trọng lớn từ 30 đến gần 60% trong tổng giá trị xuất khẩu, tìm một lối đi để duy trì tăng trưởng đòi hỏi những quyết định kịp thời.

Ông Ngô Sỹ Hoài - Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết: "Chúng ta đã tăng gần gấp đôi nguyên liệu gỗ mà chúng ta nhập khẩu từ Hoa Kỳ. Chúng ta chế biến thành các sản phẩm đồ gỗ rồi tái xuất lại thị trường Hoa Kỳ. Trong tổng kim ngạch nhập khẩu, sản phẩm gỗ từ Hoa Kỳ và 35 quốc gia khác nhau khoảng 21 tỷ USD. Riêng sản phẩm nhập khẩu từ Việt Nam đã chiếm tới gần 10 tỷ USD".

Xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025 tăng khoảng 19% so với năm trước, phản ánh sự chuyển biến mạnh mẽ. Nếu trước đây chúng ta tự hào vì sản lượng, thì hôm nay, uy tín và tính minh bạch mới là thước đo giá trị và khi đạt được điều này hàng hóa Việt Nam rộng cửa vào nhiều thị trường khác.

TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ: "Gạo khi chúng ta khó khăn từ Philippines, chúng ta đã xuất khẩu được rất nhiều gạo sang châu Phi trong năm 2025. Hay chúng ta có những lô hàng thủy sản có thể xuất khẩu sang thị trường Brazil. Các nước đều biết Việt Nam là một nước sản xuất nông nghiệp rất tốt, năm nay còn có những bước tiến đầu tiên như chúng ta lần đầu tiên xuất khẩu những lô gạo phát thải thấp sang thị trường Nhật Bản".

Tổ chức sản xuất an toàn, minh bạch, truy xuất được nguồn gốc chính là tấm hộ chiếu xanh cho nông sản Việt bước ra thế giới. Trong tương lai, Việt Nam không chỉ xuất khẩu hàng nông sản mà hướng tới xuất khẩu cả hệ sinh thái nông nghiệp. Với nền tảng này, dư địa tăng trưởng là không giới hạn với lĩnh vực nông nghiệp.

Cùng với tất cả các ngành hàng khác, tính chung cả năm 2025, cán cân thương mại hàng hóa của nước ta đã xuất siêu hơn 20 tỷ USD. Thu ngân sách Nhà nước năm 2025 cũng ghi nhận mức tăng gần 30%, với tổng giá trị ước đạt hơn 2,65 triệu tỷ đồng. Trong đó, khối doanh nghiệp đóng góp lớn. Tín hiệu mừng là trong tổng số hơn 1,1 triệu doanh nghiệp, riêng năm 2025 đã có khoảng 297,5 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng hơn 27 % so với năm trước. Nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh thấy tự tin hơn vào môi trường đầu tư như được miễn giảm thuế phí, để hỗ trợ với tổng chi phí hỗ trợ khoảng 250.000 tỷ đồng.

Giải ngân đầu tư công được xem là mũi nhọn khi hết năm 2025 đã đạt hơn 755.000 tỷ đồng

Giải ngân đầu tư công tạo động lực tăng trưởng

Khi nguồn thu gia tăng cũng là lúc chi cho đầu tư phát triển được đẩy mạnh, trong đó, giải ngân đầu tư công được xem là mũi nhọn khi hết năm 2025 đã đạt hơn 755.000 tỷ đồng, tương đương gần 83% kế hoạch Thủ tướng giao. Tuy nhiên, so với năm trước cao hơn 2,4 % tương đương hơn 206.000 tỷ đồng. Với việc đẩy mạnh khởi công và hoàn thành nhiều công trình trọng điểm trên cả nước, điều này được đánh giá tạo ra dư địa để bứt phá.

Nếu tính cả đường dẫn, nút giao, đến hết năm nay, cả nước đã hoàn thành 3.803 km đường bộ cao tốc, vượt 803 km so với mục tiêu. Hơn 1.700 km đường ven biển và nhiều công trình, dự án hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, văn hoá, xã hội, phòng chống thiên tai cũng được phát triển. Phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược đặc biệt quan trọng, mở ra không gian phát triển mới, tạo nền tảng cho đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Ông Shantanu Chakraborty - Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam nêu ý kiến: "Chính phủ Việt Nam đang đi đúng hướng khi ưu tiên đầu tư công cho hạ tầng. Việc đẩy mạnh các dự án giao thông, năng lượng và hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu không chỉ tạo việc làm, cải thiện kết nối, mà còn là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế".

Ông Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh nhận định: "Đầu tư công, đầu tư hạ tầng quan trọng nhất là tính lan tỏa, có đem thêm các nguồn vốn khác vào nền kinh tế không, có làm cho các hoạt động kinh tế sôi động hơn".

Khi hạ tầng khai mở sẽ đóng góp cho mức tăng trưởng. Tuy nhiên, tăng trưởng GDP trên 8%, nhưng sản lượng điện thương phẩm năm 2025 của EVN chỉ tăng 4,9% so với năm 2024. Điều này khiến một số thông tin trên mạng xã hội cho rằng đây là dấu hiệu bất thường và lo ngại về khả năng thiếu điện cho nền kinh tế. Không chỉ là cứ tăng trưởng điện càng cao thì tăng trưởng phải đi cùng với nó. Bài toán tăng trưởng không đơn thuần tuyến tính 1:1, mà phải nhìn rõ bản chất của từng con số, và đặt trong bối cảnh cụ thể của năm 2025.

Năm 2025, đầu tư công tăng mạnh với nhiều dự án hạ tầng lớn, song các hoạt động này không tiêu thụ nhiều điện như sản xuất công nghiệp.

Ông Nguyễn Minh Phong - Chuyên gia Kinh tế cho biết: "Những công trình trọng điểm, những hoạt động xây dựng, xây lắp cơ bản và bất động sản. Về nguyên tắc, những hoạt động đó chỉ tăng trưởng GDP chứ không tiêu thụ điện nhiều. Do đó tạo ra tình huống GDP tăng nhưng tiêu thụ điện không tăng nhiều".

Năm 2025 ít nắng nóng kéo dài, bão lũ xảy ra liên tiếp cũng làm giảm nhu cầu điện. Trong khi đó, điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu đã tăng mạnh.

Bà Phí Thị Hương Nga - Trưởng Ban Thống kê công nghiệp và xây dựng, Cục Thống kê chia sẻ: "Sản lượng điện tự sản, tự tiêu, điện mặt trời mái nhà mà không đi qua công tơ chiếm khoảng 4% tổng sản lượng điện tiêu thụ. Phần điện này so với năm ngoái tăng rất cao".

Ở góc nhìn dài hạn, trong khoảng 5 năm trở lại đây, hệ số đàn hồi điện của Việt Nam có xu hướng giảm dần. Trước đây, kinh tế tăng trưởng 1%, nhu cầu điện phải tăng gần 2%. Nay, mức tăng điện chỉ quanh 1% đã đủ đáp ứng tăng trưởng kinh tế.

Nói một cách dễ hiểu, nền kinh tế vẫn tăng trưởng nhưng sản lượng tiêu thụ điện đã không còn tăng nhanh như trước. Điều này phản ánh việc sử dụng điện đang ngày càng hiệu quả và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế đang đi theo hướng ngày một tích cực, bền vững và tiết kiệm điện hơn.

Tổng vốn đăng ký đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI vào Việt Nam là 38,42 tỷ USD, tăng 0,5%. Và quan trọng hơn, vốn thực hiện còn tăng 9%. Sức hấp dẫn của Việt Nam không chỉ là những con số mà là một nền tảng chính trị, chính sách ổn định và nhất quán.

Bà Nguyễn Thị Hương - Cục trưởng Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho biết: "Sự quyết tâm và nỗ lực rất lớn của toàn Đảng toàn dân ta để chúng ta cùng nhau bứt phá dựa trên nền tảng vốn có, đó là nguồn lực mà chúng ta đã và đang đầu tư trong giai đoạn vừa qua cho mọi người dân được hưởng thụ".

GS.TS. Andreas Stoffers - Chuyên ngành Quan hệ kinh tế Đông Nam Á, Đại học Khoa học ứng dụng FOM Essen, Đức chia sẻ: "Tôi nghĩ rằng mức tăng trưởng hơn 8% là rất tốt. Hầu hết các quốc gia, kể cả các nước đang phát triển, đều sẽ rất hài lòng với mức tăng trưởng từ 6 đến 7%. Vì vậy, mức tăng trưởng của Việt Nam đã vượt xa hầu hết các mục tiêu các quốc gia khác trong khu vực. Tôi rất ấn tượng với những thay đổi đã được công bố về vị thế nâng cao của khu vực tư nhân".

Ông John Campbell - Giám đốc Bộ phận Dịch vụ bất động sản công nghiệp, Savills Việt Nam nêu ý kiến: "Các chính sách điều hành kinh tế rõ ràng, linh hoạt, đúng hướng là cơ sở để nền kinh tế Việt nam phát triển mạnh mẽ và trở thành điểm sáng ở khu vực. Về năm 2026, tôi tin rằng Việt Nam cần lộ trình phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Ví dụ trong các ngành mới như bán dẫn, có thể cần đến cả nghìn kĩ sư mới cho ngành đó, thì chúng ta có thể đáp ứng được định hướng mới".

Có thể thấy những nhận định của các chuyên gia, tổ chức nước ngoài về nỗ lực điều hành của Chính phủ Việt Nam trong năm 2025 là toàn diện và linh hoạt: từ ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh, đến hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy bền vững cho tăng trưởng. Không chỉ là hạ tầng giao thông, mà hạ tầng số của Việt Nam đã có những bước đột phá, với giá trị tăng thêm trong GDP ước đạt 14,02%, tương đương khoảng hơn 72 tỷ USD. Đổi mới mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học công nghệ, chuyển đổi số, cải cách và tăng năng suất lao động, chúng ta hoàn toàn có quyền tin tưởng rằng: 8,02% trong năm 2025 mới chỉ là sự khởi đầu, từ đó đang khai mở dư địa sẵn sàng cho những cú bứt phá chạm ngưỡng tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030.