Phát biểu tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, đối với Việt Nam, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Việt Nam xác định tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế là những động lực tăng trưởng chủ yếu; đồng thời chuyển mạnh từ thu hút đầu tư sang hợp tác cùng phát triển, từ tiếp nhận sang đồng sáng tạo công nghệ và từng bước tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đánh giá Australia là đối tác có nhiều thế mạnh bổ trợ cho Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn hai nước xây dựng quan hệ đối tác kiểu mới trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực; từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao sang đồng nghiên cứu, đồng phát triển, hướng tới hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có tầm khu vực.

Từ ý tưởng đến những hợp tác cụ thể

Điểm đáng chú ý của diễn đàn là cách những ý tưởng được kết nối với dự án, doanh nghiệp và sáng kiến cụ thể. Khu vực triển lãm tại UTS giới thiệu những thành tựu và kết quả hợp tác giữa Việt Nam và Australia trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư và giáo dục, qua đó cho thấy quan hệ song phương đang mở rộng sang những lĩnh vực có hàm lượng tri thức cao.

Phía Australia nhấn mạnh khoa học và công nghệ nằm ở trung tâm của tiến bộ nhân loại, tăng trưởng kinh tế, năng suất, sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Song song với năng lực khoa học, hợp tác là yếu tố không thể thiếu.

Câu chuyện Isaac Newton và Gottfried Wilhelm Leibniz, hai nhà toán học cùng phát triển phép tính vi tích phân một cách độc lập, được đưa ra như một bài học về giá trị của hợp tác. Những tranh luận về quyền ưu tiên công trình khoa học từng tạo ra sự chia rẽ giữa các cộng đồng toán học Anh và châu Âu. Từ đó, thông điệp được đặt ra là những bộ óc lớn có thể tạo ra nhiều giá trị hơn nếu hợp tác thay vì cạnh tranh trong sự biệt lập.

Thông điệp này càng có ý nghĩa khi những thách thức lớn hiện nay, từ biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng, an ninh lương thực đến AI, dữ liệu lớn, bán dẫn và công nghệ lượng tử, đều vượt quá khả năng giải quyết của một quốc gia hoặc tổ chức đơn lẻ.

Australia đang đầu tư vào năng lực khoa học và nghiên cứu, đồng thời tìm kiếm các hướng hợp tác trong phát triển khoáng sản thiết yếu, sản xuất sắt xanh, giảm phát thải trong các ngành công nghiệp nặng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong những lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và các công nghệ quan trọng.

Trong khi đó, Việt Nam đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như những động lực trung tâm của phát triển. Định hướng này được thể hiện rõ trong Nghị quyết 57-NQ/TW với mục tiêu tạo những đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Những định hướng tương đồng mở ra nhiều điểm giao thoa. Trong nông nghiệp, AI và công nghệ số đang được ứng dụng để giải quyết các vấn đề thực tiễn, từ sử dụng nước hiệu quả, giảm phát thải, tăng năng suất đến nâng cao khả năng tiếp cận thị trường.

Đây cũng là tinh thần của Aus4Innovation, chương trình hợp tác 10 năm giữa Australia và Việt Nam, với tổng ngân sách 33,5 triệu AUD, triển khai từ năm 2018 - 2028 thông qua DFAT, CSIRO và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Chương trình hướng tới củng cố hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thử nghiệm các mô hình hợp tác mới và thúc đẩy thương mại hóa nghiên cứu khoa học.

Một số dự án gần đây sử dụng AI và nền tảng số để hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, chứng nhận sản phẩm và nâng cao năng lực của nông dân. Dự án hợp tác giữa Đại học Queensland và các đối tác Việt Nam trong năm 2026 cũng sử dụng AI và hệ thống giám sát côn trùng nhằm cải thiện hiệu quả thụ phấn và sản xuất trái cây bền vững.

Những ví dụ này cho thấy giá trị của diễn đàn nằm ở khả năng kết nối ý tưởng với hành động, nghiên cứu với thị trường, trường đại học với doanh nghiệp và tri thức với nhu cầu thực tế của cộng đồng.

Con người là trung tâm của đổi mới

Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực là nội dung quan trọng khác của diễn đàn. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, lợi thế của một quốc gia ngày càng phụ thuộc vào khả năng đào tạo, thu hút và phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao.

Australia có hệ thống đại học và nghiên cứu mạnh, trong khi Việt Nam sở hữu thế hệ trẻ năng động, có nhu cầu học tập, nghiên cứu và tham gia ngày càng sâu vào nền kinh tế số. Sự kết hợp giữa năng lực nghiên cứu của Australia với nguồn nhân lực trẻ và thị trường đang phát triển của Việt Nam có thể mở ra những hệ sinh thái đổi mới mới trong khu vực.

Công nghệ có thể thay đổi phương thức học tập và làm việc, nhưng con người vẫn là trung tâm của đổi mới. AI có thể hỗ trợ tư duy, phân tích và sáng tạo, song một hệ sinh thái công nghệ bền vững cần những con người có khả năng đặt câu hỏi, hợp tác, thích ứng và chịu trách nhiệm với những gì mình tạo ra.

Một dấu ấn đáng chú ý tại sự kiện là sự tham gia của Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Australia (Vietnam-Australia Scholars & Experts Association – VASEA). Tổ chức này có vai trò kết nối cộng đồng học giả, chuyên gia Việt Nam tại Australia với các cơ quan, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp ở cả hai quốc gia.

Theo giới thiệu chính thức, VASEA được thành lập nhằm tạo mạng lưới kết nối các học giả và chuyên gia có nguồn gốc Việt Nam tại Australia để trao đổi kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm; hỗ trợ các sáng kiến trong giáo dục, khoa học, chuyển giao công nghệ, y tế và các lĩnh vực xã hội; đồng thời trở thành cầu nối về thông tin, giải pháp và công nghệ giữa Australia và Việt Nam.

VASEA tập trung vào các lĩnh vực giáo dục, đào tạo và quan hệ quốc tế; khoa học và chuyển giao công nghệ; chính sách, thương mại và đầu tư; môi trường, xã hội, quản trị và phát triển bền vững; cùng khoa học sức khỏe.

Nhìn từ sự kiện, vai trò của VASEA nằm ở khả năng biến nguồn lực tri thức thành những kết nối cụ thể: nhà khoa học Việt Nam tại Australia kết nối với phòng thí nghiệm trong nước; giáo sư mở ra chương trình nghiên cứu chung; chuyên gia công nghệ hỗ trợ doanh nghiệp; trường đại học kết nối với startup.

Trong những năm qua, VASEA tham gia nhiều hoạt động thúc đẩy trao đổi tri thức Việt Nam – Australia về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, môi trường, nông nghiệp và phát triển bền vững. Năm 2026, VASEA tiếp tục thúc đẩy các chương trình hợp tác nghiên cứu Australia – Việt Nam. Qua đó, cộng đồng trí thức Việt Nam tại Australia đang ngày càng tham gia trực tiếp vào những lĩnh vực tạo ra năng lực cạnh tranh, tri thức và giá trị kinh tế cho cả hai quốc gia.

Xây dựng bằng tri thức và niềm tin

Bên cạnh trao đổi về công nghệ và giáo dục, lễ trao các văn kiện hợp tác giữa Việt Nam và Australia là điểm nhấn của diễn đàn, cho thấy mong muốn đưa các cam kết cấp cao vào những chương trình hợp tác cụ thể hơn.

Cùng với đó là lễ công bố mở đường bay đến sân bay quốc tế Tây Sydney của Vietjet Air và dự kiến khai thác hành khách quốc tế vào cuối năm 2026. Kết nối hàng không với Việt Nam được kỳ vọng góp phần tăng cường giao lưu giữa cộng đồng, doanh nghiệp, sinh viên, nhà nghiên cứu và du khách hai nước.

Tại UTS, tinh thần hợp tác thể hiện không chỉ qua các phát biểu mà còn qua những cuộc trao đổi giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức, cho thấy nhu cầu tìm kiếm cơ hội hợp tác thực chất ngày càng lớn.

Diễn đàn đặt ra câu hỏi: Việt Nam và Australia có thể cùng nhau làm được gì mà mỗi bên khó có thể thực hiện một mình? Những lĩnh vực tiềm năng gồm AI, bán dẫn, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch, khoáng sản thiết yếu, nông nghiệp công nghệ cao, y tế, giáo dục, chuyển đổi số và kinh tế xanh. Nhưng nền tảng sâu xa vẫn là lòng tin và các mạng lưới hợp tác lâu dài giữa con người với con người.

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Perth Phạm Hải Anh (thứ 7 từ phải qua) cùng đội ngũ chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Australia tham dự diễn đàn. (Ảnh TGCC)

Đối với cộng đồng người Việt tại Australia, những trí thức, nhà khoa học, kỹ sư, bác sĩ, chuyên gia công nghệ, doanh nhân và nhà giáo đang sở hữu một nguồn lực đặc biệt: hiểu biết về cả hai xã hội.

VASEA góp phần kết nối nguồn lực này thành mạng lưới tri thức, trong đó trường đại học tạo ra nghiên cứu, doanh nghiệp biến nghiên cứu thành sản phẩm, Chính phủ tạo môi trường chính sách và cộng đồng chuyên gia kết nối các năng lực. Đây cũng là tinh thần của mô hình “Ba nhà” mà Tech Connect hướng tới và là một hướng hợp tác có thể tạo tác động lâu dài cho quan hệ Việt Nam – Australia.

Tại sự kiện, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Perth Phạm Hải Anh cũng tham dự cùng đoàn đại biểu Việt Nam, góp phần thể hiện vai trò của công tác ngoại giao, kết nối cộng đồng và thúc đẩy hợp tác hai nước, nhất là trong giáo dục, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Đứng trong không gian Đại học Công nghệ Sydney giữa các nhà khoa học, nhà giáo dục, doanh nghiệp và chuyên gia đến từ hai quốc gia, có thể cảm nhận rõ cây cầu Việt Nam – Australia đang được xây dựng không chỉ bằng những văn kiện ngoại giao mà còn bằng tri thức, niềm tin và những con người cùng lựa chọn tạo dựng tương lai.