Đại sứ Ba Lan tại Việt Nam Joanna Skoczek. (Ảnh: Ngọc Anh)

Xin Đại sứ chia sẻ về mục tiêu, ý nghĩa và những kỳ vọng đối với chuyến thăm lần này, đặc biệt trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực thúc đẩy quan hệ song phương?

Chuyến thăm lần này diễn ra 16 năm sau chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của ông Donald Tusk trên cương vị Thủ tướng Ba Lan và gần hai năm sau chuyến thăm Warsaw của Thủ tướng Phạm Minh Chính. Tại đây, hai Thủ tướng đã thảo luận về cách thức tăng cường và mở rộng quan hệ song phương trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kinh tế.

Năm 2017, Tổng thống Ba Lan khi đó đã tới thăm Việt Nam. Ngoài ra, lãnh đạo Việt Nam ở các cấp cũng đã có các chuyến thăm tới Ba Lan.

Quan hệ hữu nghị Ba Lan-Việt Nam có lịch sử lâu đời, bắt đầu từ năm 1950, khi Ba Lan công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Kể từ đó, tình hữu nghị không ngừng được củng cố qua thời gian.

Trong những năm 60-80 của thế kỷ trước, Ba Lan đã giúp đỡ Việt Nam, đào tạo sinh viên Việt Nam trở thành các kỹ sư, chuyên gia đóng tàu, sĩ quan quân đội, nhà địa chất, kiến trúc sư và nhà kinh tế... Để rồi, sau khi học tập trở về, họ đã góp phần tái thiết đất nước sau chiến tranh.

Giờ đây, cả hai nước đều đã ở một vị thế hoàn toàn khác. Ba Lan và Việt Nam hiện là những nền kinh tế dẫn đầu tại khu vực. Ba Lan có tốc độ tăng trưởng GDP cao nhất trong Liên minh châu Âu (EU), trong khi Việt Nam nằm trong nhóm các nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng GDP cao nhất Đông Nam Á và châu Á nói chung. Điều này mở ra những cơ hội mới cho hai nước.

Chúng ta sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác dựa trên mối quan hệ hữu nghị bền chặt đã được vun đắp nhiều năm qua, nhưng đồng thời sẽ hướng tới tương lai. Chuyến thăm lần này nhằm xác định và khẳng định những lĩnh vực có triển vọng hợp tác lớn nhất giữa hai nước.

Theo tôi, đó là giáo dục, thương mại, hợp tác tại các diễn đàn quốc tế, văn hóa và giao lưu nhân dân. Tôi tin rằng các cuộc hội đàm giữa hai Thủ tướng sẽ đề cập tất cả những lĩnh vực này.

Một số văn kiện quan trọng cũng sẽ được ký kết trong chuyến thăm, góp phần củng cố cơ sở pháp lý cho quan hệ giữa hai nước. Tuy nhiên, quan trọng nhất vẫn là các cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Ba Lan với lãnh đạo Việt Nam. Tôi có thể khẳng định rằng các cuộc hội đàm sẽ tập trung vào hợp tác kinh tế, đồng thời trao đổi về tình hình quốc tế tại mỗi khu vực cũng như trên thế giới.

Ba Lan hiện là đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam tại khu vực Trung và Đông Âu, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Ba Lan tại Đông Nam Á. Thưa Đại sứ, đâu là điểm sáng trong quan hệ thương mại giữa hai nước những năm gần đây?

Trong những năm qua, kim ngạch thương mại giữa hai nước liên tục tăng trưởng, vượt 8 tỷ USD trong năm 2025.

Tuy nhiên, cùng với sự tăng trưởng của thương mại song phương, thâm hụt thương mại của Ba Lan với Việt Nam cũng ngày càng gia tăng. Xuất khẩu của cả hai nước đều tăng, song kim ngạch hàng hóa Việt Nam xuất sang châu Âu nói chung và Ba Lan nói riêng vẫn cao hơn đáng kể so với chiều ngược lại. Vì vậy, một trong những vấn đề chúng tôi muốn trao đổi là làm thế nào để cải thiện tình trạng mất cân đối này.

Mục tiêu của chúng tôi là vừa mở rộng, nâng cao chất lượng quan hệ thương mại và dịch vụ, vừa thúc đẩy xuất khẩu của Ba Lan sang Việt Nam tăng trưởng nhanh hơn và mạnh mẽ hơn.

Để đạt được mục tiêu đó, chúng tôi đang tập trung vào những lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng. Việt Nam hiện là một trong những trung tâm sản xuất hàng đầu thế giới, do đó, việc Việt Nam xuất khẩu sang Ba Lan nhiều mặt hàng như điện tử, công nghệ thông tin, hàng may mặc, thiết bị thể thao và các sản phẩm cao cấp là điều dễ hiểu.

Trong khi đó, dù xuất khẩu của Ba Lan sang Việt Nam cũng không ngừng tăng, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của chúng tôi nhìn chung vẫn thuộc những phân khúc có giá trị gia tăng và biên lợi nhuận thấp hơn trong chuỗi giá trị. Vì vậy, chúng tôi đang tìm kiếm những phân khúc thị trường và lĩnh vực kinh tế có khả năng mở rộng xuất khẩu các sản phẩm có giá trị cao hơn, đồng thời đáp ứng nhu cầu của thị trường Việt Nam.

Thị trường Việt Nam phát triển nhanh chóng, trong khi người tiêu dùng ngày càng có yêu cầu cao hơn, quan tâm đến những sản phẩm mới, xu hướng mới và các sản phẩm ứng dụng công nghệ tiên tiến.

Trên cơ sở đó, trong khuôn khổ chuyến thăm của Thủ tướng Ba Lan, hai bên sẽ tiến hành các cuộc thảo luận quan trọng về hợp tác kinh doanh trong những lĩnh vực như dược phẩm, thiết bị y tế, công nghiệp quốc phòng, công nghệ lưỡng dụng và hợp tác không gian vũ trụ, cùng nhiều lĩnh vực khác.

Chúng tôi tin rằng nhu cầu của thị trường và năng lực cung ứng của hai nước có thể bổ trợ cho nhau, tạo điều kiện để Việt Nam và Ba Lan trở thành những đối tác có giá trị trong việc phát triển và cung cấp các sản phẩm có hàm lượng giá trị cao hơn cho thị trường Việt Nam.

Bên cạnh đó, điều khiến tôi rất tự hào là sự hiện diện ngày càng tăng của các doanh nghiệp Ba Lan tại những hội chợ thương mại quan trọng nhất của Việt Nam, được tổ chức hằng năm tại cả Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Có thể kể đến các hội chợ, triển lãm trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống, công nghệ thông tin và truyền thông, dược phẩm và làm đẹp, cũng như khai khoáng...

Trong tất cả những lĩnh vực này, chúng tôi đều có sản phẩm và đã hình thành các hoạt động hợp tác. Điều quan trọng hiện nay là phải tiếp tục mở rộng và phát triển sâu hơn những mối quan hệ hợp tác đó. Tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng Ba Lan có thể cung cấp nhiều dịch vụ và công nghệ cho Việt Nam.

Mới đây, chúng tôi đã đón một đoàn doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn đến Việt Nam. Tại đây, doanh nghiệp này đã giới thiệu sản phẩm, dịch vụ và công nghệ của mình tới các đối tác Việt Nam.

Ngoài ra, chúng tôi ý thức rõ Việt Nam đang vô cùng chú trọng phát triển bền vững và ngày càng quan tâm hơn đến các vấn đề môi trường. Ba Lan cũng đã trải qua quá trình chuyển đổi này và lĩnh vực kinh tế của Ba Lan trong 35 năm qua là một ví dụ tiêu biểu. Chúng tôi từng phải điều chỉnh để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của EU về môi trường, đồng thời hỗ trợ nền kinh tế và doanh nghiệp chuyển sang các hoạt động thân thiện hơn với môi trường.

Do đó, hiện nay, chúng tôi có thể chia sẻ những kinh nghiệm đó với Việt Nam. Các lĩnh vực hợp tác có thể bao gồm xử lý nước, xử lý chất thải, kinh tế tuần hoàn, cải tạo và phục hồi đất, cùng nhiều công nghệ, sản phẩm và dịch vụ khác mà doanh nghiệp cũng như chính quyền địa phương có thể ứng dụng.

Chúng tôi hiểu rằng Việt Nam là quốc gia chịu nhiều rủi ro do biến đổi khí hậu gây ra, và những tác động này đang hiển hiện rõ qua từng năm. Nhiều công nghệ và sản phẩm mà Ba Lan có thể cung cấp có thể được ứng dụng để giúp Việt Nam quản lý và ứng phó tốt hơn với những hệ quả của biến đổi khí hậu.

Đại sứ quán Ba Lan tại Việt Nam cùng Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội) phối hợp tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Dẫn đầu tăng trưởng xanh: Bài học từ quá trình biến đổi kinh tế của Ba Lan hướng tới nền kinh tế tuần hoàn và bền vững”, ngày 18/6. (Ảnh: Đoàn Ngân)

Ngoài thương mại truyền thống, Việt Nam và Ba Lan có thể chia sẻ kinh nghiệm gì trong các lĩnh vực chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh, thưa bà?

Tôi nhận thấy, chuyển đổi số là một trong những lĩnh vực mà Việt Nam và Ba Lan có nhiều điểm tương đồng.

Cả hai nước đều từng có xuất phát điểm rất thấp về trình độ phát triển công nghệ, song trong vài năm gần đây chúng ta đã đạt được những bước tiến đáng kể, với năng lực số hóa được nâng cao. Tôi có thể cảm nhận được điều này mỗi ngày trong thời gian sinh sống tại Việt Nam.

Tuy nhiên, tôi cho rằng Ba Lan cũng có nhiều kinh nghiệm để chia sẻ, bởi trong những năm gần đây, chúng tôi đã trải qua quá trình chuyển đổi số vô cùng quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý hành chính và cung cấp dịch vụ số cho doanh nghiệp cũng như người dân.

Tôi xin nêu mối số ví dụ cụ thể. Đầu tiên là hệ thống khai và hoàn thuế trực tuyến của Ba Lan. Tôi vẫn nhớ khi bắt đầu kê khai thu nhập và thực hiện nghĩa vụ thuế, mọi thủ tục đều đòi hỏi rất nhiều giấy tờ, vừa rườm rà vừa phức tạp. Giờ đây, người nộp thuế chỉ cần truy cập hệ thống trực tuyến, kiểm tra tờ khai, chỉnh sửa nếu cần, ký xác nhận, phê duyệt và gửi đi. Toàn bộ quy trình này mất chưa đến 5 phút. Tôi cho rằng đây là một kinh nghiệm mà hai nước có thể chia sẻ với nhau.

Chúng tôi còn có một hệ thống mang tên mObywatel, có nghĩa là “công dân di động”. Hệ thống này khá tương đồng với VNeID của Việt Nam, dù có một số tính năng khác biệt. Hai bên cũng có thể trao đổi kinh nghiệm về bảo mật dữ liệu và an toàn giao dịch số.

Bên cạnh đó, Ba Lan là một trong những quốc gia có thế mạnh hàng đầu trong EU, cũng như trên thế giới, về các dịch vụ an ninh mạng và bảo mật giao dịch ngân hàng, chẳng hạn như bảo vệ dữ liệu và bảo đảm an toàn cho các giao dịch tài chính.

Tất cả chúng ta đều phải thường xuyên đối mặt với các cuộc tấn công của tin tặc. Vì vậy, bảo đảm an toàn dữ liệu trên không gian số là yêu cầu hết sức quan trọng nếu người dân và các quốc gia muốn đẩy mạnh số hóa.

Một lĩnh vực khác tôi muốn đề cập là y tế điện tử. Chúng ta đều nhớ những giai đoạn vô cùng khó khăn của đại dịch cách đây mới sáu năm. Trong thời gian đó, Ba Lan đã phát triển hệ thống y tế điện tử, cho phép bệnh nhân trao đổi, tư vấn với bác sĩ trực tuyến. Chúng tôi cũng triển khai đơn thuốc điện tử, nhờ đó người dân không cần đến gặp bác sĩ mỗi lần cần cấp đơn thuốc. Thay vào đó, đơn thuốc có thể được cấp dưới hình thức điện tử; khi đến hiệu thuốc, người bệnh chỉ cần cung cấp mã định danh duy nhất để nhận thuốc theo đơn.

Đó là các ví dụ cụ thể về quá trình số hóa tại Ba Lan. Tôi cho rằng hai nước có thể chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời thảo luận cách mở rộng việc ứng dụng các mô hình này ở phạm vi quốc tế, nhưng phải bảo đảm việc tôn trọng dữ liệu cá nhân và mang đến cho người sử dụng mức độ an toàn cao nhất có thể.

Điều này cũng có ý nghĩa quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp. Các doanh nghiệp sẽ mạnh dạn mở rộng hoạt động và đầu tư khi tin tưởng rằng các giao dịch được bảo vệ an toàn, dữ liệu được trao đổi thuận lợi và bảo mật, đáp ứng yêu cầu của hoạt động kinh doanh. Đây là lợi ích thiết thực đối với cả doanh nghiệp Ba Lan tại Việt Nam và doanh nghiệp Việt Nam tại Ba Lan.

Đại sứ Ba Lan tại Việt Nam Joanna Skoczek phát biểu tại lễ khai mạc triển lãm “Danh tính hình thành” - sự kiện đánh dấu kết thúc chuỗi hoạt động kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Ba Lan (1950-2025). (Ảnh: Ngọc Anh)

Hai chính phủ có thể làm gì để phát huy hơn nữa vai trò của cộng đồng người Việt Nam tại Ba Lan trong thúc đẩy thương mại và đầu tư, hỗ trợ giáo dục, tăng cường giao lưu văn hóa và kết nối thế hệ trẻ hai nước?

Cộng đồng người Việt Nam là một trong những cộng đồng đông đảo và hòa nhập tốt nhất tại Ba Lan. Chúng tôi rất tự hào khi có những công dân gốc Việt sinh sống tại đất nước mình. Họ là những người coi trọng gia đình, có tinh thần cộng đồng cao và năng động trong hoạt động kinh doanh. Do đó, có rất nhiều doanh nghiệp của người Việt tại Ba Lan. Hiện nay, cộng đồng người Việt ở Ba Lan đã bước sang thế hệ thứ ba.

Tôi đánh giá cao những nỗ lực và thành quả của người Việt trong công tác tổ chức tập thể, gìn giữ di sản văn hóa, truyền thống và tiếng Việt. Theo tôi, cộng đồng đã đạt nhiều kết quả tích cực trên phương diện này.

Có thể nói, chúng ta cần những người không chỉ thành thạo ngôn ngữ mà còn am hiểu văn hóa và truyền thống của cả hai nước. Tôi cho rằng giáo dục và văn hóa là những lĩnh vực còn nhiều tiềm năng phát triển, đặc biệt trong việc đào tạo nguồn nhân lực giúp kết nối và thúc đẩy sự giao lưu, thấu hiểu giữa hai nền văn hóa.

Đặc biệt, chúng tôi tự hào khi tại Việt Nam đã có gần 130 đầu sách Ba Lan được dịch sang tiếng Việt. Tuy nhiên, phần lớn các bản dịch này do những dịch giả lớn tuổi thực hiện. Do đó, chúng ta cần có thêm những dịch giả trẻ, giúp độc giả Việt Nam có thể tiếp cận nhiều hơn với các tác phẩm văn học Ba Lan.

Tôi cũng mong muốn có thêm nhiều tác phẩm Việt Nam được dịch sang tiếng Ba Lan. Tôi luôn tin rằng những người thông thạo ngôn ngữ và am hiểu đặc trưng văn hóa của cả hai nước có thể đóng góp rất lớn vào việc tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước.

Bên cạnh đó, Ba Lan có nhiều chương trình học bổng và hợp tác giáo dục dành cho người Việt Nam, cũng như các công dân Ba Lan gốc Việt.

Trong lĩnh vực giáo dục, Việt Nam đã được Cơ quan quốc gia Ba Lan về trao đổi học thuật lựa chọn là một trong bốn quốc gia ưu tiên. Điều này đồng nghĩa, hợp tác trao đổi giáo dục và khoa học giữa hai nước sẽ ngày càng được chú trọng hơn nữa, mở ra nhiều cơ hội cho thế hệ trẻ Việt Nam-Ba Lan.

Ngoài ra, chúng tôi mong muốn ngày càng có nhiều người Việt Nam đến Ba Lan. Người Việt Nam luôn được chào đón tại Ba Lan, cũng như người Ba Lan luôn nhận được sự đón tiếp nồng hậu khi đến Việt Nam. Hoạt động du lịch giữa hai nước đang ngày càng phát triển.

Tôi cho rằng hai nước đã có nền tảng thuận lợi để thúc đẩy hợp tác. Giờ đây, điều tôi hướng tới là hiện thực hóa nền tảng đó thông qua những dự án hợp tác cụ thể, thiết thực và có tính bền vững.

Và tôi tin rằng chuyến thăm của Thủ tướng Donald Tusk là cơ hội tuyệt vời để hai bên thảo luận về những nội dung này.

Sau chuyến thăm, tôi hy vọng sẽ có thêm nhiều người Ba Lan “tiếp bước” Thủ tướng, đến Việt Nam để tìm kiếm các cơ hội hợp tác và kinh doanh.

Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Lễ tiếp nhận lô hàng viện trợ nhân đạo của chính phủ Ba Lan nhằm hỗ trợ công tác khắc phục hậu quả thiên tai tại tỉnh Đắk Lắk, ngày 28/12/2025. (Nguồn: Đại sứ quán Việt Nam tại Ba Lan)